Bài toán phóng xạ – Chu kì bán rã (Dạng thường gặp trong đề thi đại học)
Bài toán về chu kì bán rã là dạng câu hỏi xuất hiện rất thường xuyên trong đề thi Vật lí THPT Quốc gia. Đề bài không khó, nhưng dễ mắc sai lầm nếu học sinh không hiểu rõ bản chất của khái niệm “lượng chất giảm đi”.
📘 Đề bài
Một chất phóng xạ có chu kì bán rã là T. Sau thời gian t = 2T thì lượng chất phóng xạ giảm đi là 75 g. Khối lượng ban đầu của chất phóng xạ là:
- A. 300 g
- B. 150 g
- C. 100 g
- D. 75 g
🧠 Phân tích tư duy (rất quan trọng khi đi thi)
Sau mỗi chu kì bán rã T, khối lượng chất phóng xạ giảm còn một nửa.
Vì t = 2T nên sau 2 chu kì bán rã:
- Sau T: còn 1/2 m₀
- Sau 2T: còn 1/4 m₀
Như vậy, lượng chất đã bị phân rã sau 2T là:
mgiảm = m₀ − mcòn lại = m₀ − 1/4 m₀ = 3/4 m₀
✏️ Giải nhanh
Theo đề bài:
3/4 m₀ = 75 g
Suy ra:
m₀ = 75 × 4 / 3 = 100 g
Đáp án đúng: C. 100 g
⚠️ Những lỗi học sinh hay mắc
- Nhầm lượng còn lại với lượng giảm đi
- Cho rằng sau 2T thì chất phóng xạ giảm còn 0
- Áp dụng máy móc công thức mà không vẽ sơ đồ tỉ lệ
👉 Khi làm bài thi, hãy luôn tự hỏi: “Đề đang hỏi lượng còn hay lượng đã giảm?”
🎯 Mẹo làm nhanh trong phòng thi
- Nhìn thấy t = nT → nghĩ ngay đến tỉ lệ (1/2)n
- Không cần viết công thức mũ nếu n nhỏ (1T, 2T)
- Vẽ sơ đồ khối lượng ban đầu → còn lại → giảm đi
📌 Ghi nhớ cho kì thi THPT Quốc gia
- Sau 1T: còn 1/2
- Sau 2T: còn 1/4
- Sau 3T: còn 1/8
👉 Dạng bài này thường là câu dễ – lấy điểm chắc chắn nếu học sinh nắm vững bản chất. Blog học cùng con với tên "Compabua - Góc học tập" chúc bạn thành công nhé. Thân mến!
📚 Gợi ý: Hãy luyện thêm các bài toán tương tự với t = T, 3T, hoặc kết hợp với số hạt – độ phóng xạ để tránh mất điểm đáng tiếc.
