Tính Nhiệt Lượng Trong Quá Trình Đẳng Tích – Bài Tập Dễ Hiểu (Vật Lí 12 THPT 2026)
1. Hiểu nhanh trong 2 phút
Trong quá trình đẳng tích (thể tích không đổi), khí không thực hiện công.
A = 0
Áp dụng định luật I nhiệt động học:
Q = ΔU
Với khí lí tưởng đơn nguyên tử:
ΔU = (3/2)nRΔT
⇒ Suy ra:
Q = (3/2)nRΔT
Quá trình đẳng tích – thể tích không đổi, khí không sinh công
2. Ví dụ minh họa (dạng thi rất hay gặp)
Một lượng khí lí tưởng được đun nóng trong bình kín (đẳng tích).
- Nhiệt độ tăng từ 300K → 600K
- Số mol khí: n = 1 mol
- R = 8,31 J/mol.K
Tính nhiệt lượng khí nhận được.
👉 Lời giải:
ΔT = 600 - 300 = 300K
Áp dụng công thức:
Q = (3/2)nRΔT
⇒ Q = (3/2) × 1 × 8,31 × 300 ≈ 3739,5 J
3. Mẹo làm nhanh (ăn điểm chắc chắn)
- Thấy từ khóa: "bình kín", "thể tích không đổi" → chắc chắn đẳng tích
- Đẳng tích → không có công
- Chỉ cần nhớ 1 công thức duy nhất:
Q = (3/2)nRΔT
4. Bài tập tự luyện
Bài 1: Khí có n = 2 mol, tăng nhiệt từ 300K lên 450K. Tính Q.
Bài 2: Khí nhận nhiệt 2493 J, n = 1 mol. Tính ΔT.
Bài 3: ΔT = 200K, n = 0,5 mol. Tính Q.
👉 Đáp án nhanh:
- Bài 1: Q ≈ 3739,5 J
- Bài 2: ΔT ≈ 200K
- Bài 3: Q ≈ 1246,5 J
5. Sai lầm phổ biến cần tránh
- ❌ Vẫn tính công A (sai hoàn toàn)
- ❌ Nhầm đẳng tích với đẳng áp
- ❌ Quên đổi ΔT = T2 - T1
6. Liên kết trong series (rất quan trọng)
👉 Xem lại nền tảng: Định luật I nhiệt động học dễ hiểu
👉 Học cách phân biệt nhanh: Phân biệt đẳng áp – đẳng tích – đẳng nhiệt
👉 Bài tiếp theo: Tính nhiệt lượng trong quá trình đẳng áp (cực hay thi)
7. Tổng kết
Quá trình đẳng tích là dạng dễ ăn điểm nhất trong nhiệt động học:
- Không có công
- Chỉ cần tính nội năng
- Công thức cực ngắn
Q = (3/2)nRΔT
Nắm chắc dạng này, bạn đã có thể giữ chắc 1–2 điểm trong đề thi THPT 2026.
